Een portreis in lagen

 

Het station van de wijntrein
Het station van de wijntrein

We schrijven 16 juni 2014 wanneer we in een boemeltreintje vanuit Porto naar het oosten rijden. Ik ben in het gezelschap van negen rokersvrienden, allen lid van het Tilburgsch Cigarengenootschap Heerenleed. Onze gids op deze reis is niemand minder dan Peter van Houtert, Commercieel Directeur bij Verbunt Wijnkopers. Voor hem is dit een thuiswedstrijd, de Duorostreek met haar portwijnen. Peter komt al 25 jaar in dit gebied. Zijn netwerk is uitgebreid en zijn kennis van wijnen, ports en likeuren ongekend. Het is volgens hem zeer terecht dat deze Duorostreek op de lijst van Unesco’s Wereld Erfgoed staat. ‘De streek lijkt op het Moezellandschap, maar dan intenser, mooier; een beetje een Lord of the Ring-achtig landschap’. Op onze driedaagse reis bezoeken we Graham’s Lodge, het episch centrum van Graham’s. Ook dineren we in The Factory House, het vermaarde eeuwenoude handelscentrum, nu in Britse handen. Vandaag bijten we het spits af met een bezoek aan Quinta dos Malvedos, het meest prestigieuze wijn-estate van Graham’s, waar exportmanager Pedro Leite ons zal ontvangen.

Het porthuis Graham’s

Peidro Leinte
Peidro Leinte

De avond ervoor hebben we al kennis gemaakt onze Portugese gastheer, Pedro Leinte, tevens groot sigaar aficionado. Het is 23:00 uur wanneer ons gezelschap arriveert bij Hotel Aliados in hartje Porto. Pedro heeft op het terras voor het hotel alles al in gereedheid laten brengen voor tien hongerige en uitgedroogde Heeren. Bier, droge witte wijn, rode wijn en port passeren terwijl een voortreffelijk gebakken biefstuk wordt uitgeserveerd. ’Het leed kan beginnen’ , spreekt voorzitter Ruud Bolsius. ‘Aha, the cigar group’, roept Pedro. ‘Where’s Peter ?’ In de amicale omhelzing die volgt lijkt de kleine Pedro het even af te moeten leggen tegen de imposante verschijning van onze reisleider: met 1 meter 90 en 140 kilo een factor om rekening mee te houden. Natuurlijk gaat het tafelgesprek over het programma dat op stapel staat, over de Engelse eigenaren van Graham’s, de Symington family en over de heerlijke port die we ingeschonken krijgen. ’Sinds Graham’s haar port in een doorzichtige fles heeft gedaan is de verkoop gigantisch gestegen’, zegt Peter. ’Twintig jaar oud is de gemiddelde leeftijd van de verschillende ports die in deze blend zitten’. We toosten op het moment en op de dingen die komen gaan.

Peter doceert

Peter proeft en vertelt ...
Peter proeft en vertelt …

Onze treinreis naar het wijngebied wordt vervolgd. De maandagochtend begint al warm in Porto. De reis zal zo’n twee uur in beslag nemen en Peter neemt de gelegenheid te baat om ons een port-college te geven. De treincoupé is van ons, dus we zullen niet gestoord worden. Peters dragende stem overstemd het kedeng-kedeng van ons treinstel. Hij neemt ons mee terug naar de begintijd van de port, de tijd dat de Engelse handelsvloot eind 17e eeuw geen gebruik kon maken van Franse havens om te foerageren en moest uitwijken naar Porto. De aldaar ingeslagen wijn voor de kapitein en officieren werd meegenomen naar de Indies. Deze begon echter bij de hogere temperaturen van 50 graden Celcius te gisten en werd ondrinkbaar. Het verhaal gaat dat een scheepsarts op goed geluk wat brandewijn (in die tijd samen met water de drank voor de bemanning) bij die gistende wijn heeft gegooid. De brandewijn met een alcoholpercentage van meer dan 50% zorgde er voor dat het alcoholpercentage in de wijn naar zo’n 16 % steeg. De gisting hield op en er bleven veel restsuikers achter. Zo ontstond er een wat zoete wijn die goed houdbaar was. Ziehier het ontstaan van een versterkte wijn of port. Er was een nieuw product geboren.

Now we're talking...
Now we’re talking…

Pensionado country

In de vele officiersmessen in Londen werd port vervolgens een veel afgenomen wijn. Het was van die tijd af dat met name gepensioneerde officieren hun kansen schoon zagen en zich in Portugal vestigden om de productie van portwijnen verder uit te bouwen. De pensioengerechtigde leeftijd lag toen waarschijnlijk zo laag dat een tweede arbeidzame leven tot de mogelijkheden behoorde (FB). Peter is niet te stoppen; zijn verhaal is nog niet af. Hij bouwt het op in lagen: de geschiedenis, de druif en het eindproduct. Het niet-rokende gezelschap luistert aandachtig terwijl onze portguru in zijn verhaal een sprongetje maakt in de tijd. Dit, terwijl de conducteur en enkele nieuwe reizigers gebruik maken van onze geïmproviseerde collegezaal. Denkend aan port en in het gezelschap van negen rook-sympathisanten heb ik de sterke aanvechting om een sigaar op te steken. Helaas, onze docent moet door.

Wetgeving

De wijnkelders
De wijnkelders

Engelse namen in Portugal zijn het bewijs van de vele Britse activiteiten. ‘Goed’, zegt Peter, ‘Straks zijn we in het gebied waar de druiven worden verbouwd, geoogst en verwerkt. We zullen zien hoe dat in zijn werk gaat. De druiven worden geplukt, daarna gekneusd. Ze moeten bij het kneuzen oppassen dat de pitjes niet kapot gaan, want daar zitten de tannines in’. Peter benoemd enkele druivensoorten die het goed doen in de hitte van het Duorogebied: de kleine Touriga Nacional, de Tinta Roriz (Tempranillo), Tinta Barroco en de Touriga Franca, specifiek voor de port. Benadrukt wordt de oude wetgeving op de productie van port die stamt uit 1752 en die tot op de dag van vandaag nog steeds van kracht is. Hierin wordt het gebied, de opbrengst en de controle op de kwaliteit vastgelegd in ruil voor minimumprijzen. Aanvankelijk was deze wetgeving bedoeld ter bescherming van de boeren tegen eventueel misbruik van de Engelse handelshuizen. Port is een beschermde naam, altijd gevrijwaard gebleven van schandalen en daarom een parel op de lijst van Unesco.

Vintage

The Factory House
The Factory House

Peter komt tot het hoogtepunt van zijn college, de derde laag: de fles en haar inhoud. Met een mooie vintage ontleent een porthuis haar reputatie. Ieder porthuis mag elk jaar een vintage port uitroepen. Een vintage port is een port uit een enkel jaartal. In bijna alle gevallen is een port een blend. Men besluit een vintage port – vaak 2 jaar na de oogst – te declareren. In het Factory House komen de portshippers (de porthandelaren) of factors bij elkaar en bespreken dan de uitzonderlijke jaren. Een declaratie moet worden aangevraagd bij de overheid. Zij geeft ook aan hoeveel er geproduceerd mag worden. Dit zal ook niet ieder jaar gebeuren, want dan heeft het niet meer de waarde die het vandaag de dag heeft. ‘Een vintage port drink je of jong, of je legt hem 60/70 jaar weg. Ik hoop dat we een ’70 gaan proeven, dan weet je niet wat je meemaakt’, zegt Peter. Ik bespeur echte opwinding in zijn stem. De remmen laten zich horen. We zijn op de plaats van bestemming. Opgeladen in een vrachtwagen rijden we schommelend, hortend en stotend naar onze plaats van bestemming. Het uitzicht is adembenemend en wordt alleen maar mooier. Ook mijn dorst neemt toe. Bij de villa staat Pedro ons al op te wachten. De tuin is een lust voor het oog: een gazon met tuinstel, uitzicht over het Duorodal, een gedekte lange tafel in de schaduw en op de tuintafel een gekoelde Graham’s Dry White Port.

Heaven on earth
Heaven on earth

Gekneusd

We eten, drinken en roken onze sigaren terwijl we luisteren naar de verhalen van Peter en Pedro en een zacht briesje ons koel houdt. De lunch is eenvoudig, voedzaam maar exquise. Ook hier worden ons meerdere ports voorgezet. Peter wijst ons op de fruitigheid en met name de gelaagdheid van de Graham’s ports. We praten verder over het op handen zijnde WK voetbal, over sigaren en over – hoe kan het ook anders – over port, Graham’s port in het bijzonder.

Lunch is served
Lunch is served

Alvorens ons mee te nemen naar het gebouw waar de druiven gekneusd worden, geeft Pedro uitleg over de wijze waarop de druivenranken verbouwd worden op de hellingen van de Quinta dos Malvedos. Hij praat over terrasbouw, over

Peidro legt uit
Peidro legt uit

verticaal aangelegde wijngaarden, over de grond, het klimaat en het belang van de Duorovallei voor Portugal. De oude methode van het met voeten treden van de druiven is nog steeds in zwang. Graham’s nieuwste robot is bekleed met zachte rubberen voetjes, die dezelfde druk uitoefenen per vierkante cm. Op deze wijze probeert men arbeidsuren uit te sparen. We lopen naar beneden waar de eerste persing wordt opgevangen in roestvrijstalen ketels. Na een half jaar rust zal deze wijn vervoerd worden naar Vila da Gaia waar het vervolg van het proces plaatsvindt: op hout leggen, een vintage van maken, enz. Ook het rokersgezelschap is ietwat gekneusd na deze enerverende dag toe en dringend aan rust toe. We nemen voor nu afscheid van onze gastheer Pedro Leite. Hij heeft een boot geregeld die ons een flink stuk stroomafwaarts zal voeren richting Porto. Het was een fantastische eerste dag.

Stroomafwaarts ...
Stroomafwaarts …

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s