The isle is full of noises

 

Verschenen in Whisky Passion nummer 3, 2017.

De weg vanuit Bridgend op Islay naar Port Charlotte slingert richting avondzon. Het is het tijdstip van de dag dat de witte muren van de huisjes en de lucht roze kleuren. Ik ben op weg naar het Port Charlotte Hotel om een oude belofte in te lossen. P1030766

Live music

Music 2 in PCP mei 2017De pub van het Port Charlotte Hotel staat vol om negen uur en is gevuld met muziek. ‘Live Traditional Music’ was aangekondigd. De witbebaarde Donald MacKinnon speelt op mandoline en kleinzoon Shane MacKinnon (27) op banjo, gitaar en squeeze box. Ceira McFarlane vult het gezelschap aan met accordeon en fluiten. Er is net genoeg ruimte in de pub om het trio een plekje te geven. De jonge Shane heeft zichzelf alle instrumenten aangeleerd en is een fenomeen op de DADGAD gitaar 2). Overdag werkt hij voor Diageo als werktuigbouwkundige bij Port Ellen Maltings, de Caol Ila of de Lagavulin site. Shane: ‘Ik speel ook veel met mijn vader Donnie op trouwerijen en ceilidhs 3). We wisselen nogal eens van bezetting’, zegt de bescheiden muzikant. Een Duitse toerist naast mij roept een verzoekje ‘Old Lang Syne’. ‘I’m not leaving’, roept Donald meteen terug met een glimlach.

Majeur en mineur

Over enkele minuten zal hoteleigenaar Grahame ‘Sìne bhàn’ (Fair Jean) gaan zingen. Dit lied vertelt het verhaal van de frontsoldaat die denkt aan zijn lief en hoopt op een veilige terugkeer van de slagvelden van de Eerste Wereldoorlog. ‘Het nummer is geschreven door Duncan Johnston (1881-1947), een Bàird Ìle 4), geboren in Lagavulin’, vertelt Grahame aan zijn gehoor. Hij wijst naar het portret dat als eerbetoon in de pub hangt. Ik sta nog steeds tegen de bar aangedrukt met een Laddie 10 onder mijn neus terwijl ik luister naar de solozang van Grahame. Als geoefend koorzanger weet de zingende bartender het publiek telkens weer te ontroeren. Majeur en mineur wisselen elkaar vanavond af. Het is voor 4 minuten doodstil in de pub. Ik ervaar het als een kleine herdenking.

[…] The tumult of war was in the land,

See the ship raising sail,

Hear the drum and the sound of the pipes,

See the heroes going on board.

If it my fate to keep my health,

When the sound of the big guns will cease,

Sìne bhàn In Baile Mhonaidh I will stay.

With fair Jean, my young lass.

Whisky to ease the fear

Museum of Islay Life mei 2017Eerder deze dag ben ik in het Museum of Islay Life in Port Charlotte waar het meisje achter de balie mij honderduit vertelt over beide scheepsrampen die zich voltrokken in februari en oktober 1918 voor de kust van Portnahaven, het zuidelijkste plaatsje van The Rhinns. The SS Tuscania werd door Duitse U-boten tot zinken gebracht en de Otranto had maanden later een dramatische aanvaring met een ander troepenschip. Ze vertelt over het bergen van de honderden Amerikaanse lichamen die aanspoelden bij Machir Bay. Op 4 mei 2018 zal er bij het American Monument op Mull Oa een herdenking plaatsvinden naar aanleiding van dit nautisch drama dat zich 100 jaar geleden afspeelde. Ik vertel over de whiskyfles die ik aantrof in het oorlogsmuseum in Péronne in Frankrijk en we praten over de distributie van alcohol aan de soldaten in de loopgraven. ‘Easing the fear’, noemt zij het pakkend, verdoven om te vergeten.

Machir Bay

Op weg naar Portnahaven neem ik de afslag die mij naar de westkant van Islay brengt. Dichterbij dan het strand van Machir Bay kan ik niet komen. Met de krantenknipsels en de vervaagde foto’s nog op mijn netvlies probeer ik mij het bijna Shakespeariaanse drama voor te stellen. De wind trekt aan en ik zie Tempest-achtige taferelen: golven en drenkelingen die op de rotsen slaan, scheepsonderdelen die aanspoelen en de wind die blijft beuken. Loud noises of a storm with thunder and lightning 5). Het verslag in het museumblog van Lord George Robertson – voormalig secretaris generaal van de NATO en geboren in Port Ellen – beschrijft de sfeer op het eiland in 1918. De oorlog had ook Islay al bereikt. Reeds 100 jonge mannen uit de kleine dorpsgemeenschap van Port Ellen waren omgekomen in The Great War. Enkele laatste resten van een ander scheepswrak markeren op macabere wijze de mogelijkheden die het North Channel tussen Ierland en The Rhinns in zich heeft. Ik zit er niet over in dat mijn Islaysigaar niet kan blijven branden.

Kilchoman Distillery

Het ligt voor de hand om naar Kilchoman Farm te lopen. De distilleerderij ligt op steenworp afstand, tegen de duinen. Ik besluit om na een Cullen skink en de pittige Filled panini met coronation chicken toch een paar drams te proeven. In het goed bezette visitor’s centre verrast de bediening mij met een triootje: Kilchoman quarter cask matured 2016 (57,0%), Kilchoman Loch Gorm sherry cask matured 2017 (100 % sherry, 46,1%) en een vijf jaar oude Kilchoman 100 % Islay Cask Vatting uit 2016 (57,1%). De Machir Bay laat ik even voor wat het is. De Loch Gorm is de enige die zich laat pairen met mijn coronation chicken. Niets mis met de andere twee, maar soms valt een whisky op het juiste moment.

Portnahaven

Mijn reünisten zie ik aan de bar zitten als ik mij door de drukte heen wring. ‘Laddie 10 ?’, vraag ik aan beide heren. ‘The last bottles of the original, lads’, hoor ik bartender Grahame Allison roepen wanneer hij mij een dram voorzet. Achter de bar hangen zeven eiland whisky’s in slagorde op hun kop; de typisch zeegroene Bruichladdichfles voorop. Het muzikale trio in de hoek van de pub speelt er lustig op los. Graham is gestopt met roken, maar de kist met vers gedraaide Islay sigaren van De Hertogh Sigaren uit het Belgische Arendonk neemt Graham met dank in ontvangst. ‘An old vice’, voegt hij met een knipoog toe. Carl en Paul in PCP mei 2017Mijn vrienden Paul en Carl dragen daarna hun steentje bij aan het gezang met enkele originals: Lights of Lochindaal, het meer dan populaire Westering Home en Portnahaven. Het couplet wordt uit volle borst meegezongen

If I had time now, I would be leaving,

Slipping out quietly before break of day,

Taking the West coast line to Portnahaven,

Let the sun on my back find me well on my way.

Het museummeisje komt de bar binnenlopen en we wisselen een blik van herkenning uit. Praten is onmogelijk met de muziek weer op volle sterkte. Wanneer ze naar de bar loopt voor een bestelling roept ze me toe: ‘There’s always noise in here; either music or singing’. Inderdaad, the isle is full of noises….

 

1) ‘[…] The isle is full of noises’.The Tempest, William Shakespeare (Act 3, scene 2). Over macht, onschuld en een schipbreuk.
2) DADGAD is een speciale, open stemming op de 6-snarige gitaar
3) Ceilidhs [uitspraak: kay-lay] zijn social gatherings waar muziek gemaakt wordt.
4) Islay Bard, een eretitel die nog maar aan vier Ileach is gegeven.
5) Regie-aanwijzing bij opening van de The Tempest, William Shakespeare (Act1, scene 1)